اردکان، مهد ادب
بیتی از مرحوم مهدی آذر یزدی

اردکان گنجینه ای از گوهر است

ور بدان خرسند باشی در خور است

پيام هاي ديگران ()        link        سه‌شنبه ٢٧ امرداد ،۱۳۸۸ - محمد شفائی

ويژگي‌هاي بافت قديم اردكان


چكيده
بافت تاريخي اردكان يكي از سالمترين بافتهاي قديمي ايران مي‌باشد و به علت قرار گرفتن در موقعيت خاص جغرافيايي تا حد زيادي از حوادث روزگار مصون مانده است. اين بافت از ويژگيهاي كامل شهرهاي كويري برخوردار ودر از بعضي خصوصيات منحصر به فرد مي‌باشد. باروي زيبا ، دروازه‌هاي متناسب ، ساختمانهاي موزون ، آب انبارهاي متعدد ، كوچه‌هاي تنگ و باريك ، محلات منسجم ، در بندهاي انحصاري و مساجد بزرگ و جالب از ويژگي‌هاي اين بافت تاريخي محسوب مي‌گردد.

مقدمه
بافت تاريخي اردكان به علت قرار گرفتن در منطقه كويري داراي ساختمانهاي خشتي و گلي خاص مناطق كويري مي‌باشد.كمي نزولات آسماني ، عدم رخداد طبيعي خاص ، دور بودن از مرزهاي جغرافيايي كشور و قرار نگرفتن در معرض هجوم بيگانگان باعث گرديده علي رغم گذشت زمان ، بافت تاريخي اردكان تا اين اواخر سالم و دست نخورده باقي بماند. با روي كار آمدن رضاخان همراه سياست به اصطلاح امنيت ملي وي تخريب بافت آغاز گرديد و تا امروز نيز ادامه دارد؛ ولي هنوز بخش باقي مانده آن كه زيباترين قسمت بافت محسوب مي‌گردد دست نخورده و سالم مي‌باشد. خوشبختانه اقدامات پيشگيرانه چند سال اخير موثر واقع شده و در بعضي موارد نه تنها از تخريب بافت جلوگيري كرده بلكه بازسازي و مرمت موجبات احيا و رونق دوباره آن را فراهم آورده است.

موقعيت جغرافيايي
بافت تاريخي اردكان در ساحل كوير مركزي ايران و 60 كيلومتري شمال شهر يزد و 110 كيلومتري شهر نائين قرار گرفته و موقعيت جغرافيايي آن 53 درجه و 48 دقيقه طول شرقي و 32 درجه و 20 دقيقه عرض شمالي از نصف النهار گرينويچ مي‌باشد.
ارتفاع شهر اردكان از سطح دريا 1035 متر است و شيب ملايم زمين در داخل بافت بصورت ملايم از جنوب به شمال مي‌باشد و همين امر باعث گرديده تا آب قنوات بتواند به راحتي از داخل بافت عبور نمايند.


وجه تسميه
اردكان از دو كلمه «ارد» و«كان» تشكيل شده كه « ارد» به معني مقدس و «كان» يعني معدن مي‌باشد و با اين تركيب واژه اردكان به معناي سرزمين مقدس مي‌شود، اما در جامع مفيدي «ارد» را به كسر الف به معني دور معني كرده و نوشته است چون اطراف اردكان معادن زياد وجود دارد ، در نزد مردم اين منطقه به اردكان معروف گشته است.

تاريخچه
تاريخ دقيق بناي بافت مشخص نيست طبق گفته اكثر مورخين محل فعلي بافت تاريخي اردكان در قديم بستر درياي ساوه  بوده كه پس از خشك شدن براي سكونت مناسب گرديده است. همچنين اكثر مورخين معتقدند كه بناي اوليه اردكان بعد از اسلام صورت گرفته است و آثار موجود در بافت قديم نيز مؤيد همين مطلب مي‌باشد.

عوامل مؤثر در تأسيس اردكان
از متون تاريخي قديم چنين مستفاد مي‌شود كه رودخانه بزرگي از زابلستان تا كرمان و يزد و نزديكي نائين ادامه داشته است و همچنين دهها رودخانه فصلي و آبهاي سطحي از جنوب به شمال در جريان بوده كه اينها همه مي تواند منشاء تجمع مردم در اين منطقه باشد. از طرفي ديگر شيب ملايم زمين از جنوب به شمال موقعيت را براي احداث قنات مناسب مي‌نموده به همين جهت عامل اقتصادي يا آب و زمين مناسب براي كشاورزي باعث بوجود آمدن اين شهر كويري گرديده است.

نحوه و شكل گيري بافت قديم
از آثار موجود چنان بر مي‌آيد كه احداث بافت قديم اردكان حداقل در سه مرحله انجام شده و قسمت اصلي آن كه همان مركزيت و بخش اوليه بافت مي‌باشد در محلي كه امروز به ميدان قلعه مشهور است بنا گرديده در حقيقت قلعه اصلي يا اولين بنا در اردكان در اين منطقه بوده و تاريخ دقيق بناي آن مشخص نيست اما آثار موجود نشان مي‌دهد كه اين قلعه حداقل در قرن ششم هجري قمري موجود بوده است. سپس محلات بالا ده و زيرده به آن اضافه شده است و محدوده اوليه اردكان عبارت بوده از محله زيرده در شمال ، ميدان بالاده در جنوب ، رباط و آب انبار رباط در شرق، ولي غرب آن درست مشخص نيست ، طول محدوده تقريباً 450 متر و عرض آن در حدود 250 متر بوده است.
اين محدوده كوچك داراي دو مسجد جالب و بزرگ و زيبا مي‌باشد. مسجد جامع در جنوب و مسجد زير ده در شمال و فاصله ميدان قلعه تا مسجد جامع درست برابر است با فاصله مسجد زير ده تا ميدان قلعه ، در اين بخش كوچك مدرسه علميه با وسعت بسيار زياد و حمام زنانه و مردانه ، بازار ، آب انبار و رباط نيز وجود داشته است.
حصار و خندق اوليه بطور كلي از بين رفته و تا اوائل قرن اخير بخش كوچكي از خندق در ضلع جنوب شرقي در نزديكي ميدان بالا ده هنوز باقي بود كه متاسفانه به مغازه تبديل گرديد.

حصار دوم
توسعه بافت قديم در سالهاي بعد بيشتر مربوط به شرق بوده است و خانه‌هاي دوره ايلخاني در شرق اردكان نشانگر اين واقعيت است كه در قرن هفتم اين منطقه جزئي از بافت بوده است و حدود آن در شمال تا نزديكي حسينيه كوشكنو و در جنوب تا نزديكي حسينيه بازار نو امتداد داشته و طول و عرض آن درست مشخص نيست.

حصار سوم
حصار سوم كه در واقع آخرين حصار و باروي بافت قديم اردكان مي‌باشدنشانگر توسعه از چهار طرف است: زيرا در شمال و جنوب محلات كوشكنو و بازار نو به بافت افزوده گرديده و در شرق محلات زين الدين و تيران و عرب محلات چرخاب و اميري به بافت اضافه گرديده است. توضيح اينكه قلعه سيف و دروازه سيف نيز در اين توسعه در ضلع جنوب و جنوب غربي احداث شده است. در اين توسعه طول بافت به 850 متر و عرض آن به 6500 متر رسيده است تاريخ دقيق اين توسعه مشخص نيست ولي شواهد و قرائن نشان مي‌دهد كه در قرن دهم اين توسعه صورت گرفته بوده است.

بارو
يكي از ويژگيهاي بافت قديم اردكان وجود باروي بلند و زيباي آن مي باشد.اين بارو كه به طول بيش از سه هزارمتراست، تمام اماكن داخل بافت رادربرمي گرفته است.ارتفاع ديوار7 الي 8 متروضخامت آن در قسمت پايين 5/1 و در بالاترين نقطه 20الي30 سانتيمتربوده است، دورتا دوراين بارو بيش از 50 برج تعبيه شده بوده كه از آنها براي حفاظت و نگهباني استفاده مي كرده اند.
مصالح به كار رفته دربارو كلا ازخشت و گل بوده وفقط دربعضي موارد درپاي برجها ازچند رديف آجراستفاده شده است.در قسمت فوقاني باروكنگره هايي ازخشت و گل ساخته شده كه به آن زيبايي خاصي مي داده ودرپاي كنگره ها تيركش هايي براي تيراندازي و منفذهاي متعددي براي ريختن سرب مذاب و غيره تعبيه شده بوده ;براي حفاظت ازاين بارو در قسمت جنوب حصار كوتاه تري به فاصله دومتري بنا گرديده بوده ودربعضي از قسمتها برجهاي منفردي كه به وسيله يك پل چوبي به بارو متصل مي شده وجود داشته كه از آن براي ديده باني استفاده مي شده است.

خندق
دور تا دور بارو خندقي به عرض 7 الي 10 متر و عمق 2 الي 3 متر حفر گرديده بوده كه در مواقع خطر با آب قنوات آن را پر مي كرده اند.تخريب اين بارو از اوائل قرن اخير آغاز شده و در حال حاضر فقط قسمت كمي از آن باروي بزرگ باقيمانده كه در سالهاي اخير تعدادي از برجهاي آن مرمت و بازسازي گرديده است.

دروازه
براي ورود به شهريا درحقيقت عبورازباروهشت دروازه دراطراف آن تعبيه شده بوده كه داراي امكانات حفاظتي مناسب بوده است.
هردروازه داراي دو برج بزرگ در دو طرف بوده كه از بناهاي اطراف بارو بلندتر بوده است.اين دو برج به وسيله سردر دروازه به همديگر متصل مي شده اند و در بالاي برجها اطاقي بوده كه تيراندازان و نگهبانان دروازه هاي شهرازآن استفاده مي كرده اند.
هردروازه داراي دولنگه دربزرگ چوبي بوده كه به وسيله نگهبانان كه به دروازبان مشهوربوده اند بازوبسته مي شده است.
دروازه بانها معمولا‍ در يك اتاق كوچكي كه دركناردروازه قرارداشته اتراق مي كردند و طبق معمول صبح زود در بزرگ دروازه بازمي كردند وپس از غروب آفتاب آن را مي بستند و اگركسي در ساعت غيرمقرر به دروازه مي رسيد حق ورود يا خروج از دروازه را نداشت.
دركنارهردروازه يك آب انبارويك باب مسجدكوچك قرارداشته كه هنگام خروج و ورود به دروازه مي توانستند ازآن استفاده نمايند.
درزمان هايي كه شهرموردحمله قرارمي گرفته درهاي دروازه هاي شهر را مي بسته اند و براي اينكه دشمن نتواند آنها را باز كند درپشت درها تپه هايي از خاك مي انباشتند و يك يا دو دررا براي ورود وخروج در نظرمي گرفتند و تنها دروازه ميرصالح داراي يك درو يك برج بوده كه دروازه در وسط برج تعبيه شده بوده است.
دروازه هاي اصلي اردكان عبارت است از:دروازه كوشكنو، دروازه علي بيك و دروازه اميري در شمال ، دروازه بازار نو و دروازه ميرصالح در جنوب ، و دروازه هاي آخوند و خالو زمان در شرق و دروازه سيف درغرب و درسمت جنوب شرقي نيز در زمانهايي كه خطري شهر را تهديد نمي كرد ، دروازه كوچكي تعبيه مي كردند كه به دروازه سوراخك مشهور بوده است.

منابع تامین آب
آب آشامیدنی داخل حصار بست از طریق آب انبار تامین می شده است.آب غیر شرب نیز توسط چهار رشته قنات که از جنوب وارد بافت می شده و پس از عبور از طول 850 متری بافت از شمال خارج می گردیده تامین می شده است.
این رشد قناتهااز منازل و اماکن عمومی شهر عبور می کرده و مردم با حفر پاکنه که در اصطلاح محلی به آن جوی (جوخ) گفته می شود به آن دسترسی پیدا     می کرده اند.
مسیر قناتها تا حدی مستقیم بوده است.خانه ها و اماکن اطراف قناتها نیز با حفر کانالهای انحرافی بخشی از آب را به طرف خانه های خودشان منحرف             می نموده اند و که در اصطلاح محلی به مسیر مستقیم قنات راسته و مسیر انحرافی آن کجه و مسیر انحراف دیگر جدا شده باشد کجه بر کجه می نامیده اند.از چهار رشته قنات که از داخل بافت عبور می کرده قناتهای شورآبه ، مورتین و بهاءالدین آباد در زیرزمین قرار داشته ولی قنات نیلی در سطح زمین جریان داشته از دروازه بازارنو وارد بافت شده و پس از عبور از طول بازار از دروازه کوشکنو خارج می شده و به علت عبور این قنات از کنار بازار و سایر اماکن عمومی، ماده تاریخ (آبرو یافت اردکان زین آب) برای آن در نظر گرفته شده است که بر اساس حروف ابجد سال 1040 قمری به دست می آید که سال احداث قنات علی آباد نیلی می باشد.


حسینیه یا میدان
در هر مرحله حسینیه های کوچک یا بزرگی قرار داشته که در اصطلاح محلی به آنها میدان میگفته اند،اگر چه در ماه محرم از این حسینیه ها برای عزاداری استفاده می شده ولی در طول سال اغلب آنها به صورت مراکز تجاری در می آمدن است، زیرا این میدانها در نزدیکی دروازه های ورودی شهر قرار داشته و هیزم و زغال و سایر اقلامی که در داخل مغازه نمی توانستند بفروش برسانند در این میدانها خرید و فروش می گردیده است.عمده ترین میدانهای اردکان عبارت بوده است از: حسینه(میدان) بازلرنو در نزدیکی دروازه بازار نو، میدان کوشکنو در نزدیکی دروازه کوشکنو ، میدان علی در نزدیکی دروازه سیف ، میدان بالاده در نزدیکی دروازه میرصالح ، میدان زین الدین در نزدیکی دروازه آخوند ، میدان علی بیک در نزدیکی دروازه علی بیک. دور تا دور اغلب میدانها نیز مغازه های وجود داشته که از آنها به عنوان کارگاههای زیلوبافی ، لبافی و حلاجی و... استفاده می شده است.


 

كاروانسرا
كاروانسراها نيز به عنوان مراكز تجارت و اسكان كاروانها محسوب مي‌شده‌اند و اغلب آنها در نزديكي مراكز تجاري بنا شده بودند چنانچه كاروانسراهاي حضرتي، گودالگ و كوشكنو در مسير بازار شمال به جنوب قرار داشته‌ و كاروانسراي ميدان علي در مسير بازار شرق به غرب و كاروانسراي علي بيك در نزديكي ميدان و بازارچه محلي علي بيك قرار داشته است.
در دوره قاجار كاروانسراي سلطان در كنار دروازه سيف و كاروانسراي ديگري در كنار دروازه بازارنو و كاروانسراي علي بيك در بيرون دروازه علي بيك بنا گرديده كه اين سه كاروانسرا چسبيده به حصار شهر بوده‌اند امّا راه ورودي آنها بيرون از دروازه بوده است.
رباط شاه عباسي هم كه در مسير راه يزد به اصفهان ساخته شده بوده حدود دويست متر تا دروازه بازارنو فاصله داشته است.
اماكن رفاهي
حمام به عنوان عمده‌ترين اماكن عمومي رفاهي در قديم محسوب مي‌گرديده و تمام حمامهاي داخل بافت وقفي مي‌باشد اغلب آنها براي تعمير و بعضي از مصارف ديگر آن نيز داراي موقوفات مي‌باشند. حمامهاي داخل بافت نسبتاً‌ بزرگ و قسمت‌هاي زنانه و مردانه آن بصورت مجزا و نزديك به هم بنا شده‌اند. قديميترين حمام داخل بافت، حمام بازار است كه خوشبختانه تاكنون نيز سالم و مورد استفاده مي‌باشد.
ديگر حمامهاي داخل بافت عبارت است از: حمام حاج ملاحسن و حمام چرخاب در محله چرخاب، حمام كوشكنو در محله كوشكنو، حمام طالب در محله زين‌الدين و حمام بازار در كنار مسجد جامع و مسير بازار شرق به غرب بوده است. جالب اينكه تمامي آنها تقريباً در ضلع غربي بافت قديم قرار داشته‌اند.

آب انبار
آب انبارها به عنوان تأمين كننده آب آشاميدني داخل و خارج از بافت قديم بوده‌اند و اغلب آنها توسط افراد خيّر بنا شده بوده و داراي موقوفاتي جهت آبگيري و تعميرات مي‌باشند. اين آب انبارها علاوه بر تأمين آب شرب مصرفي مردم، اغلب داراي پاكنه آب قنات بوده كه از آنها براي شستشو و تجديد وضو استفاده مي‌كرده‌اند و در بالاي سردر آنها نيز مسجدهاي كوچكي براي برگزاري نماز يا محلي براي استراحت تعبيه شده بوده است. استفاده از آب انبار بطور كلي رايگان مي‌بوده و تمام آب انبارها داراي مسيرهايي بوده‌اند كه در فصل زمستان از آب قنات صدرآباد و باغستان آبگيري مي‌شده‌اند.
آب انبارهاي اردكان اغلب داراي سه بادگير يك طرفه مي‌باشند كه از اين نظر در نوع خود حالت منحصر به فردي دارند كه هيچ كجاي ايران نظير آنها ديده نمي‌شود. همچنين سقفهاي خشتي و گنبدي شكل خزينه‌هاي آب انبارها و راه‌پله‌هاي آجري زيباي آنها نماد معماري اردكان محسوب مي‌گردند.
اكثر آب انبارهاي داخل بافت قديم هنوز سالم و قابل بهره‌برداري مي‌باشند و در مواقع قطع آب از آنها استفاده مي‌گردد.

مسجد
از نكات بسيار جالبي كه در بافت قديم اردكان ديده مي‌شود وجود مساجد متعدد و بسيار بزرگ است كه علي‌رغم توسعه اردكان در چند سال اخير هنوز مسجد جامع داخل بافت بزرگترين مسجد اردكان محسوب مي‌گردد و اين نشانگر وسعت نظر سازندگان آن مي‌باشد.
مساجد بزرگ داخل بافت داراي دو قسمت به اصطلاح تابستاني و زمستاني «شبستان و گنبد خانه» مي‌باشند و به جز مسجد حاج محمدحسين اكثر آنها از خشت و گل ساخته شده‌اند تاريخ بناي قديميترين آنها مشخص نيست، ولي آثار موجود در مسجد زيرده و جامع مربوط به اواخر قرن دهم هجري قمري مي‌باشد. ديگر مساجد داخل بافت عبارت است از مسجد حاج سعيدا و مسجد حاجي رجبعلي در محله چرخاب، مسجد زين الدين واقع در محله زين الدين، مسجد حاج محمد حسين واقع در كنار بازار بزرگ شهر، مسجد كوشكنو در محله كوشكنو.
علاوه بر مساجد بزرگ تعداد زيادي مسجد كوچك نيز در محلات مختلف وجود دارد كه نام بعضي از آنها چنين است: مسجد آرد خرما، مسجد ميدان سنگ، مسجد قرائت خانه، مسجد كوچه‌ خاتمي، مسجد حاج محمدرضا، مسجد محله تيران، مسجد سرپل، مسجد حسينيه بازار نو و ...

آسياب
بطور كلي آسيابهاي بزرگ در منطقه اردكان بوسيله آب قنات به چرخش درمي‌آمده و به همين دليل اغلب آنها در خارج از بافت قرار داشته است. تنها يك آسياب آبي كه بوسيله آب قنات مورتين كار مي‌كرده، به نام آسياب «دزدگ» در داخل بافت قرار داشته است و همچنين تعدادي دستاس يا آسياب دستي در خانه‌هاي مردم وجود داشته كه براي بلغور كردن گندم و جو، از آنها استفاده مي‌شده است.

دربند
يكي ديگر از ويژگيهاي بافت قديم اردكان دربندهاي متعدد بوده است. هر دربند متعلق به افراد خاصي بوده كه به علت قدرت مالي و نفوذ سياسي داراي چندين خانه بوده‌اند كه درِ ورودي اين خانه‌ها در داخل دربند باز مي‌شده است. در ابتداي دربند دري نسبتاً‌ بزرگ قرار داشته كه شبها مي‌بسته‌اند و خانه‌هاي داخل دربند از امنيت بيشتري برخوردار بوده‌اند، ‌اغلب دربندهاي موجود در اردكان متعلق به اوائل دوره قاجار مي‌باشد و در محله چرخاب قرار دارد. مشهورترين آنها عبارت است از: دربند صدرالفضلا، دربند مجد العلما، دربند حاج ملا تقي، دربند سلطان،‌ دربند سنائي و...

بادگير
بادگير به عنوان اصلي‌ترين منبع تأمين هواي خنك در بافت قديم محسوب مي‌گرديده است لذا بطور قطع مي‌توان گفت كه تمام خانه‌ها داراي يك يا چند بادگير بوده است، ‌تعداد چشمه‌هاي بادگير بستگي به وسعت اتاق يا صفه‌اي داشته كه بادگير به آن منتهي مي‌شده است. بادگيرهاي اردكان يك طرفه و دهانه آنها به طرف شمال مي‌باشد و بادي هم كه از آن طرف مي‌وزد به شَمال مشهور است. بادگيرها اكثر از خشت و گل مي‌باشد و در قسمت بالاي آن چشمه‌هاي تعبيه شده و سقف چشمه‌ها اغلب بصورت شيب‌دار در نظر گرفته مي‌شده تا باد بهتر به داخل بادگير هدايت گردد.
اتاق بادگير يا صفه اگر چه بيشتر در قسمت جنوب خانه قرار داشته امّا در بعضي از خانه‌ها اتاق‌هايي در شمال خانه وجود داشته كه داراي بادگير بوده است.
تعداد چشمه‌هاي بادگير اگر چه طبق يك سنت محلي فرد است امّا در بادگيرهاي بزرگ بيشتر نشانگر عرض اطاق يا صفه مي‌باشد. ارتفاع بادگير نيز نسبت به ساختمانهاي اطراف بسيار موزون و هماهنگ است چنانكه در خط آسمانه بافت قديم اردكان يك ساختمان ناموزون و نامتناسب وجود نداشته است، ولي در سالهاي اخير ساخت و سازهاي داخل بافت اين توازن را به هم زده و هر بيننده يا يك نگاه مي‌تواند اين ناهماهنگي را مشاهده نمايد.

ويژگيهاي ساخت و ساز
ساخت و ساز در بافت قديم با خشت و گل صورت مي‌گرفته و اين كار علاوه بر اينكه نياز به حمل و نقل مصالح را كم مي‌كرده، محاسن عمده ديگري نيز داشته كه مهمترين آنها جلوگيري از نفوذ سرما و گرما به داخل ساختمان بوده است، همچنين براي تهيه خشت از گِلِ كفِ حياط استفاده مي‌كرده‌اند، در نتيجه حياط خانه از ساير قسمتها گودتر مي‌شده و اين امر سبب مي‌گرديده تا رطوبتِ داخل اتاقها و صفه‌هاي اطراف حياط از طريق ديوارهاي آجري به داخل حيات منتقل گردد و بالظبع ديوارها و كف اطاق‌ها خالي از رطوبت مي‌شده است.

مراکز اقتصادی
بزرگترین مرکز اقتصادی شهر بازار بزرگ و چهار  سوق زیبا و معروف آن بوده که از جنوب به شمال امتداد داشته و طول آن به 750 متر می رسیده است. تاریخ بنای این بازار مشخص نیست ولی صاحب جامع مفیدی (ج 3،ص726) که در سال 1085 کتابش را تدوین نموده از این بازار و چهار سوق و قنات نیلی نام برده است.
در محل چهار سوق دو بازارچه کوچک یکی در غرب و دیگری در شرق قرار داشته که یکی به دروازه آخوند و دیگری به دروازه سیف منتهی می شده است. در داخل بازار علاوه بر مغازه های مختلف چند تیمچه یا تجارتخانه نیز قرار داشته است همچنین در هر محله ای بازارچه کوچکی وجود داشته تامین کننده مایحتاج اهالی محله بوده است

پيام هاي ديگران ()        link        یکشنبه ۱٤ امرداد ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

بهسازي بافت قديم عقدای اردکان

بهسازي بافت قديم  شهر " عقدا " در شهرستان اردکان آغاز شد.

رييس سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري يزد گفت: كار بهسازي بافت قديم شهر " عقدا " از توابع شهرستان اردكان آغاز شد.


به گزارش دريافتي روز يكشنبه ايرنااز روابط عمومي اين سازمان، عزيزالله سيفي افزود: براي اجراي اين طرح به وسعت ‪ ۱۶‬هكتار، ‪ ۲۴۰‬ميليون ريال هزينه مي‌شود.

به گفته وي، در اين پروژه كه دو ماه ادامه دارد يك خانه قديمي، بازار خياطها ، بازار عقدا ، حسينيه عليا ، خانه طاق بلند ، بازارچه شمس و خانه حاج حسين كريم، مرمت و بازسازي خواهد شد.

سيفي اضافه كرد: مرمت بافت قديم عقدا شامل استحكام‌بخشي ديواره‌هاي داخلي و خارجي بناها، تراشيدن كاهگل فرسوده و اندود مجدد كاهگل و احياي قسمت‌هاي فرسوده است.

وي گفت:عقدا از آثار تاريخي و فرهنگي با ارزشي از قبيل مساجد خشتي با معماري سنتي،آب‌انبارها،كاروانسراها،حمام، خانه‌هاي قديمي و قلعه‌هاي تاريخي نظير شمشيرخان، خواجه نعمت، خواجه نصير و سام، برخوردار است.

سيفي اظهار داشت: اين منطقه از عهد باستان از مناطق ارتباطي مهم شاهراه باستاني جاده ري - كرمان بوده است و از لحاظ استراتژيك نيز اهميت خاصي دارد.

رييس سازمان ميراث فرهنگي يزد گفت:احياي بافت‌هاي قديمي و تغيير كاربري مناسب برخي از آثار تاريخي و حفظ آنها از خطر نابودي با مشاركت و همكاري مردمي امكان پذير است.

سيفي افزود: شناخت و درك صحيح از عناصر تاريخي و فرهنگي ارزشمند، حفظ و پاسداشت بافت بعنوان يك ميراث تاريخي و ارج نهادن به هويت، تاريخ و فرهنگ اصيل بومي منطقه كويري عقدا از جمله عواملي است كه در كاهش ميزان مهاجرت مردم اين منطقه موثر است.

شهر عقدا در ‪ ۴۵‬كيلومتري اردكان واقع شده و حدود چهار هزار نفر جمعيت دارد.

نمايي از عقداي اردكان

پيام هاي ديگران ()        link        یکشنبه ۱٤ امرداد ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

معدن اورانیوم اردکان

ایران با داشتن معادن اورانیوم می تواند از طریق استخراج و غنی سازی ، سوخت هسته ای نیروگاههای هسته ای آینده خود را تامین کند و محتاج به کشور بیگانه در این صنعت نباشد ، همچنین با استفاده از شنابدهنده‌های موجود در ایران و شتابدهنده‌های که در آینده در ایران نصب می‌شود ایران می تواند در تولید رادیو داروها و مواد رادیواکتیو مورد نیاز صنعت و کشاورزی موفق باشد و در این زمینه ها به پیشرفتهای بیشتری نائل آید . در حال حاضر در ایران استخراج اورانیوم از معادن اورانیوم اردکان ( در منطقه ساغند) در اعماق 200 تا 300 متری زمین صورت گرفته و تبدیل سنگ معدن اورانیوم به کیک زرد یا کنسانتره اورانیوم در اردکان صورت می گیرد . در اصفهان کیک زرد از طریق فرآوری اورانیوم به سه گاز U.F.6 ، U.F.4 و U.F.2 تبدیل می شود ، از این سه نوع گاز در دستگاههای سانتریفوژ در سایت نطنز قرار است آخرین مرحله چرخه سوخت با جداسازی  غنی شده انجام می شود

 .

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ۱٥ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

 

موقعیت طبیعی و جغرافیایی معدن چادر ملوی اردکان

معدن سنگ آهن چادر ملو ی اردکان یکی از بزرگترین و پر اهمیت ترین معادن موجود در شهرستان اردکان می باشد. این معدن دارای مختصات طول جغرافیایی ۳۰/۵۵ و عرض جغرافیایی ۱۷/۳۲ می باشد که در ارتفاع ۱۴۵۰ متری از سطح دریا واقع شده است. همچنین این معدن در فاصله ۵۵۰ کیلومتری از کارخانه ذوب آهن اصفهان قرار گرفته است.

کانسار آهن چادرملو از سمت شمال به دشت صاف و شنزار کویر ساغند اردکان و از سمت شمال شرق به کویر نمک منتهی می شود

معدن چادرملو به علت قرار گرفتن در حاشیه کویر مرکزی ایران دارای آب و هوای خشک کویری که در تابستان ها به شدت گرم و در زمستانها سرد می باشد حداکثر درجه حرارت در تابستان حدود ۴۵+ و حد اقل درجه حرارت در زمستان به ۱۰- درجه سانتیگراد می رسد.

میزان بارش سالیانه حداکثر ۱۱۰ میلیمتر و میزان رطوبت حداقل ۱۲٪ و  حداکثر ۶۰٪گزارش شده است. بارندگی های این منطقه معمولا سیل آسا بوده و تقریبا نیمی از بارندگی سالیانه در طول مدت کوتاهتر از ۲۴ ساعت باریده و جریان های سیلابی منطقه را به وجود می آورد.

میزان تبخیر سالیانه در منطقه ۴۳۷۸ میلیمتر اندازه گیری شده است. جهت وزش باد در طول سال متفاوت است ولی غالب بادها با سرعت زیاد در جهات شمال غربی به جنوب شرقی و جنوب شرقی به شمال غربی می باشد. حداکثر سرعت اندازه گیری شده در منطقه طبق گزارش هواشناسی یزد ۱۲۰ کیلومتر در ساعت و حداکثر سرعت اندازه گیری شده در محل استقرار معدن (مجتمع)‌۹۰ کیلومتر در ساعت گزارش شده است. منطقه از لحاظ پوشش گیاهی فقیر بوده و در پاره ای از نقاط گیاهان مقاوم از قبیل گز و غیره می باشد. لازم به ذکر است که این مقدار تبخیر سالیانه برای منطقه زیاد بوده و حدودا ۴۰ برابر میزان نزولات جوی می باشد.

نماد مجتمع چادرملوی اردکان

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ۱٥ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

ی ا د د ا ش ت

بالاخره تموم شد.

امتحانات پایان ترم رو میگم. البته ۸ ترم دانشگاه هم تموم شد و ادامه تحصیل رو خدا میدونه و بس. ( البته بستگی به همت داره)

واقعا دوره دانشجویی دوره خوبی بود.

ان شاء الله که همه دوره های زندگی این طور باشه. البته خوش بودن مهم نیست بلکه این خوب گذشتنه که خیلی اهمیت داره. پس انشاء الله که همیشه خوب بگذره حالا این خوبی با خوشی همراه بود که بهتر؛ نبود هم مشکلی نداره. لابد مصلحت خدا اینه.

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ۱٥ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

ی ا د د ا ش ت

به نام دوست که هر چه هست از اوست.

۲ روز هست که مشغول مرتب کردن این وبلاگ شده ام. حقیقتش اینه که کلی از درسام عقب افتادم. نا سلامتی ایام امتحانات دانشگاه هست و باید درس بخونیم. اما نمیشه کاریش کرد .بعضی ها مثل من هستند که به شهرشون خیلی علاقه دارند.

بگذریم، درسته که تهرانم و از اردکان دورم ولی به سبب وبنوشته های همشهریام که بعضیاشون رو هم لینک کرده ام درست از همه خبر های اردکان عزیز آگاهم و ...

در اینجا بر خودم واجب می دونم که از همه همشهریایی که دستی تو کار وبلاگ نویسی دارن تشکر کنم چرا که ارزش کارشون برا کسایی که صدها کیلومتر از اردکان دور هستند خیلی زیاده.

تمومش کنم دیگه. چند ساعت دیگه کتاب ۳۰۰ صفحه ای mis رو که هنوز ..... رو باید امتحان بدم. پس تا گفتگوی بعد خدا یار و نگهدار همتون باشه.

یا علی

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

زیــــارت پیر هِریــشـت

زرتشتيان ايران از سراسر جهان، هر سال از روز امرداد تا روز خور از ماه فروردين (7 تا 11 فروردين) براي برگزاری آيينهای دينی و سنتی در زيارتگاه «پيرهريشت» گردهم ميآيند. اين زيارتگاه در 15 كيلومتری اردكان ، بر دامنه كوههايی پست واقع شده است.

دليل اعتقاد زردشتيان به اين زيارتگاه، غيب شدن یکی از ندیمگان دختر يزدگرد سه ام در اين منطقه است.                             

آورده اند كه اين مكان مقدس « گوهربانو »، از ندیمگان دختر يزدگرد سه ام شهريار را در خود گرفته است.

گوهربانو در پی تعقیب تازیان پس از حملۀ به ایران از کاروان همراهان جدا شده و پس از سرگردانی در این محل به نیایش خدا می پردازد و ناگهان ناپديد می شود و سالها پس از ناپدید شدن بر كودكی گمشده نمايان مي شود و به او می‌گويد از پدرش بخواهد كه بنای پير هريشت را بسازد.

 

در پایین این کوه آهکی سیاه رنگ ، ساختمانهایی یه وسیلۀ خیر اندیشان  ساخته شده است که خیله نام دارد و نیایش کنندگان که از راه دور و نزدیک به این مکان   می آیند برای چند روزی در این خیله ها به سر میبرند.

بنابر تقويم قديم زرتشتيان در طول ماه آبان هر کس  به هر دينی مي توانست به اين جشن‌گاه رفته و آيين ويژه زيارت را به جا آورد.

 به روايتی جشن آتش افروزی ( هيرومبا ) را زرتشتيان شريف آباد در 26 فروردين در اين زيارتگاه برگزار مي كنند. روايت ديگری هم از برگزاری جشن و پايكوبی در 18 فروردين خبر می‌دهد.

بنای زيارتگاه منحصر به يك اتاق و يك پستو است. در قسمتی از كوه، همواره آتش روشن است.

 در وسط اتاق آتشگاهی وجود دارد كه بر آن آتش می افروزند.

 

منبع مطلب فوق: http://www.aariaboom.com

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

گنج سعادت(گزيده مجالس الواعظين)

نام کتاب:گنج سعادت(گزيده مجالس الواعظين)

نويسنده:آيت الله سيد اسماعيل اردکاني

به کوشش:اسماعيل ثقفي

ناشر:انتشارات آرتاکاوا و خانه فرهنگ خاتمي

قيمت:2500 تومان

 

اين کتاب  به کوشش"اسماعيل ثقفي" و با مقدمه "حجت الاسلام والمسلمين سيد محمد خاتمي"  تدوين و گردآوري شده است و در بر گيرنده مطالب ارزنده اي در وعظ واخلاق است که در 36 مجلس فراهم آمده و هر مجلس به موضوعي در تمجيد فضايل و تقبيح رذائل اخلاقي مي پردازد.

مولف كه اين کتاب را در سال1282 .ق نگاشته است ؛در مقدمه مي نويسد :«چون کم کتابي يافتم که در توصيف خلقي از اخلاق آنقدر از آيات و احاديث و حکايات را محتوي باشد که براي يک مجلس وعظ کافي باشد لهذا خواستم که در اين باب کتابي تاليف نمايم مشتمل بر چند مجلس که هر مجلس به انفراده واعظين را کافي و ايشان را رجوع به ديگر کتابي لازم نباشد.»

نثر شيوا و در آميختگي آن به آيات و روايات و قصص و حکايات، تاثير مطالب و آموزه هاي اخلاقي اين کتاب ارزشمند را دو چندان مي کند.

آيت الله سيد اسماعيل اردکاني علاوه بر اين کتاب صاحب دو اثر ديگر به نام هاي"ذخيره المعاد" و "ابطال مذهب بهائيت" است.

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

تقدیم به آنان که جان در طبق اخلاص نهادند ...

برتارک تـــاریخ شده حک ز شهـــیدان

نقشی به شکوه شرف و شوکت ایمان

 

در صحنه پیکار برومـــندی مــــــردان

چون رعد خروشان شده بر خصم عدوان

 

شیران وطن جان خوش از خویش ربودند

تقدیم نمـــودند روان در ره یـــــزدان

 

اندیــشه چو از بحر دل پاک وضو یافت

تا اوج رسیدند چو بر موج ســــــواران

 

فرهاد صفت در پی شیرین شهـــــادت

تصـویر زر عشق نمـــــــودند بر اذهان

 

چشمی که به گنجینه دل راه گذریافت

بستــند به دنیا و گـــشودند به جانان

 

راهی که به صد مرحله پیمودن آن بود

یک لمحه نمــــودند به اعجاز شهیدان

 

سرباز وطن گشت« صبا»از خوش تقدیر

ای کاش به آیین و  وطن بذل کــند جان

سروده : محمد شفائي( صباي اردكاني)    شوق شهادت

 

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

پله هشتم در معرفی مسجد جامع اردکان

  

هشت پله تا زيبايي هاي اردكان 

 

پله هشتم فرهنگ ‌دوستان را با جاذبه‌هاي تاريخي شهرستان اردكان آشنا مي كند.

 كتاب پله هشتم با هدف معرفي جاذبه‌هاي تاريخي شهرستان اردكان، فرهنگ عامه، نسخه خطي، وقف نامه‌ها، اشيا و زيلوهاي مسجد جامع اين شهرستان چاپ و منتشر شد .

موقعيت مكاني مسجد جامع اردكان، تاريخچه مسجد، قديمي‌ترين سند مسجد، ديدگاه تاريخي مستوفي بافقي، عناصر تزئيني مسجد جامع و معماران مسجد از جمله مطالب نوشته شده در كتاب پله هشتم است.

توضيح در مورد قدمگاه حضرت علي، مشهدك خرانق، بابا خادم، چاه صاحب الزمان، مسجد جامع عقدا، اشياهاي قديمي مسجد (انواع پيه سوزها، چهل چراغ، رحل قرآن، عصاي امام جمعه، منقل، مهردان، شمشير، صندوقچه حزب) از ديگر مطالب نوشته در اين كتاب تاريخي است .

مولف اين كتاب "نادر پيري اردكاني است كه به همت سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري استان يزد با تيراژ 1500 نسخه چاپ شده است . 

 

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

کتاب " تاریخ اردکان" و بناهای مقدس زردشتیان

اردکان شهری است در35 کیلومتری شمال یزد که تعداد قابل توجهی از بناهای مقدس زردشتیان بین یزد و این شهر قرار گرفته است.

کتاب «تاریخ اردکان» دو فصل عمده دارد؛ اول تاریخ معاصر شهر اردکان، دوم ابنیه تاریخی واقع در شهرستان اردکان. از مجموع 45 صفحه‌ای که در این کتاب به ابنیه شهر پرداخته است 18 صفحه متعلق به بناهای مقدس زردشتیان است. در این 18 صفحه دو نکته قابل توجه وجود دارد؛  اولاً برای اولین بار به زردشتیان فرصت می‌دهد که خودشان سخن بگویند و آداب و اعتقادات مربوط به بناهای مقدس خود را بگویند. به این ترتیب که اکثر این 18 صفحه مستقما از کتاب ها و نشریات خود زردشتیان و یا بطور غیر مستقیم دیدگاه ایشان را از سفرنامه جکسن که در سال 1903 میلادی به مطالعه زردشتیان منطقه پرداخته است نقل قول می‌کند. اما باید در نظر داشت که به هر حال نگارنده از میان منابع زردشتی گزینش کرده است

نکته دیگری که در کتاب تاریخ اردکان دیده می‌شود تقدم ابنیه مسلمانان است. به طوری که ابتدا مساجد ، حسینیه ها ، بازار و آب انبارهای مسلمین معرفی شده است و سپس به معرفی بنا های مقدس زردشتیان پرداخته است.

در مجموع ، سپهری نویسنده این کتاب گام مثبتی را در حرمت دهی به ابنیه مقدس زردشتیان برداشته است.

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

کتاب فرهنگ عامه اردکان

کتاب فرهنگ عامه اردکان تاْليف دکتر سيد محمود طباطبائی اردکانی، با مقدمه سيد محمد خاتمی و به همت شورای فرهنگ عمومی استان يزد منتشر شده است. در اين کتاب که محصول بيست و هفت سال تحقيق و پژوهش مرحوم دکتر سيد محمود طباطبائی در باب اجزای گوناگون فرهنگ اردکان است کوشش شده است تا آداب، رسوم، سنن و ادبيات فولکوريک مردمان اين منطقه شناسائی شده و در يک مجموعه گردآوری شود. اين کتاب در 750 صفحه و ده بخش، در قطع وزيری به چاپ رسيده است.

در ذیل فهرست کتاب را برای علاقه مندان می آوریم.

 

                                فهرست

 پيشگفتار آقای سيد محمد خاتمی

 دربارهْ موْلف و کتاب حاضر

 پيشگفتار موْلف

 

 بخش اول

 فصل اول : درباره شهر اردکان

 فصل دوم : موقعيت دشت اردکان

 فصل سوم : خاک و آب اردکان

 

بخش دوم

 فصل اول : اردکان در ادوار تاريخ

 فصل دوم : وضع امروزی شهر اردکان

 فصل سوم : ويژگی های جمعيتی

 

 بخش سوم

 فصل اول : آبادی های اردکان

 فصل دوم : وضع عمومی شهر و خانه های کويری اردکان

 

 بخش چهارم

 فصل اول : تعريف فرهنگ عامه

 فصل دوم : بنيادهای خانوادگی تا وفات

 

 بخش پنجم

 فصل اول : پوشش

 فصل دوم : خوراک ها و غذاها

 

 بخش ششم

 فصل اول : جشن ها و آيين ها

 فصل دوم : تعزيه و شبيه سازی (شبيه گردانی)

 فصل سوم : اعتقادات و باورها

 فصل چهارم : سفر و زيارت

 

 بخش هفتم

 فصل اول : بازی ها و سرگرمی ها

 فصل دوم : تفنن ها

 

 بخش هشتم

 فصل اول : نذورات

 فصل دوم : سحر و جادو و فال و فالگيری

 فصل سوم : چشم زخم و دفع آن

 

 بخش نهم

 فصل اول : قصه ها و حکايت ها

 فصل دوم : شعر و ترانه

 فصل سوم : لغز و چيستان

   

 بخش دهم

 فصل اول : دعا و عزايم

 فصل دوم : نفرين ها

 فصل سوم : کسوف و خسوف

 فصل چهارم : اوزان و مقادير

 فصل پنجم : حساب سياق

 فصل ششم : طب بومی

 فصل هفتم : دانش های عاميانه - جانورشناسی

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

مشاهیر دیروز

شادروان دکتر سيد محمود طباطبايی اردکانی :

شادروان دکتر سيد محمود طباطبايی اردکانی در هفدهم دی ماه 1315 در خانواده ای روحانی در اردکان متولد شد. پدرش " حاج سيد حسين طباطبايی واعظ" معروف به " آقا جلال" فرزند آقا سيد محمد طباطبايی واعظ بود که نسب او به احمد بن رئيس بن ابراهيم بن طباطبايی بن اسماعيل بن ابراهيم بن الحسن حسين بن الحسن مثنی بن حسن بن ابيطالب می رسد.

دکتر طباطبايی سال ها در دانشگاه علامه طباطبايی به تدريس اشتغال داشت و در تاسيس دانشگاه پيام نور اردکان اهتمامی جدی نمود. سرانجام در عصر روز سيزدهم مهر ماه 1372 هنگامی که در کلاس درس مشغول تدريس بود، دچار سکته قلبی شد و به جوار رحمت حق شتافت.

روحش شاد باد.

 

شادروان طباطبايی دارای آثار و تاليفات زيادی است و کتاب فرهنگ عامهْ اردکان حاصل 27 سال تحقيق آن مرحوم درباره آثار و ابنيهْ اردکان و فرهنگ مردم آن است.

 

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

آشنایی با موزه های اردکان

موزه رجال اردکان :


این موزه در خانه مرحوم آیت ا... خاتمی که یکی از آثار و ابنیه تاریخی شهرستان اردکان می باشد تأسیس شده است . این بنا شامل راهروی ورودی ، حیاط بیرونی و درونی ، اتاقهای سه دری و ... است . از جمله مختصات و ویژگیهای منحصر بفرد این بنا گچبری زیبا ، وجود سه بادگیر و دو راه آب است که در قدیم اهالی خانه از آن استفاده می کردند این خانه به شماره 9116 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است . در این موزه زندگی نامه ، تصاویر و آثار مکتوب مشاهیر و علمای بزرگ اردکان به نمایش درآمده است . از جمله می توان به زندگی نامه مرحوم آیت ا... شیخ عبدالکریم حائری ، حاج شیخ علی بهجتی ، آخوندملاعلی اردکانی ، آیت ا... حاج سیدمحمدرضا خاتمی و ... اشاره کرد .

- نشانی : خیابان آیت ا... خامنه ای ، محله چرخاب ، کوچه آیت ا... خاتمی

- شماره تماس : 03527221718     - سال تأسیس : 1383

-  تعداد اشیاء : 28 زندگی نامه

 

موزه مردم شناسی اردکان :


این موزه شامل بخشهای زیر می باشد ،

بخش مردم شناسی که غنی ترین بخش موزه است و شامل وسایل کار و زندگی مردم درگذشته است .
بخش باستان شناسی که شامل سنگ های تاریخی ، سکه ها و اشیاء قدیمی است .
بخش گیاه شناسی که شامل گیاهان دارویی و گیاهان وحشی است.
بخش جانور شناسی که در آن حیوانات وحشی و برخی حیوانات استثنایی مانند گوسفند هشت پا و گوساله دو سر بصورت تاکسیدرمی شده نگهداری می شوند .

بخش فرهنگی شامل عکس ها ، کتابهای خطی و چاپی از علمای اردکان .

بخش اسناد شامل صدها سند تاریخی ، وقف نامه و صداق نامه و ...

- نشانی : بلوار آیت ا.. خامنه ای ، جنب حوزه علمیه         

- شماره تماس : 03527220030

- سال تأسیس : 1370            

- تعداد اشیاء :  3000

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

شهرستان اردكان

شهرستان اردكان باوسعت بيش از بيست وسه هزار كيلومتر مربع وارتفاع هزار وسيصد متر از سطح دريا، در شصت كيلو متري شمال غرب استان و در حاشيه كوير نمك قرار دارد وداراي 61717 نفر جمعيت است. گفته شده است اردكان در قرن هفتم ه.ق در (زردك) (قديمي ترين آبادي اين منطقه) بنا شده است. اين شهرستان داراي سه بخش (مركزي)، (خرانق) و (عقدا) است. مرتفع ترين قسمت اين شهرستان قله (ميل) و پست ترين ناحيه آن كوير (سياه كوه) است.
آب وهواي اردكان عمدتا صحرايي است. كمي نزولات جوي،بالا بودن ميزان تبخير، پديده بيابان زايي و حركت شن هاي روان از ويژگي هاي خاص اين منطقه است.

»» مراكز تاريخي :

مسجد جامع اردكان، مسجد زير ده،تكيه بازار نو، امام زاده مير سيد محمد (ع)، موزه مردم شناسي             
امام زاده سيد نورالدين(ع)، چهار سوق، آب انبار دو راه، آب انبار قلعه، تكيه بازار نو، سنگ قبر ملا عارف، ومراكز مذهبي زرتشتيان عبارت از: پير شاه اشتاد ايزد، پير شاه تشرايزد، پير شاه مهر ايزد، پير شاه مراد، پير شاه فريدون، پير هريشت، پير سبز چك چك، زيارتگاه پارس بانو و. . .

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

قلعه خرانق، نمایشگاهی ساخته شده از گل و خشت در شهرستان اردکان

قلعه خرانق بر فراز تپه ای به جا مانده از دوران ساسانیان آرمیده است او سکوت پرفریاد و آرامش هزار آوایش را قرنهاست که همراه با نسیم های خرم و بادهای ملایم زمزمه می کند.

قلعه خرانق یکی از بزرگترین قلعه های مسکونی روستایی استان یزد است و همانند نمایشگاهی است که غرفه های آن از خشت و گل ساخته شده است.

این قلعه از آن مجموعه هایی است که نشانه های مقاومت را برای حفظ موجودیت و اصالت برای استان یزد به ارمغان آورده است. مساحت این قلعه در حدود 1/1 هکتار است و اطراف قلعه حصارهایی است که آن را احاطه کرده است و موجب استحکام آن می شود.

این بافت قدیمی دارای  80 خانه است که بیشتر آن دو یا سه طبقه است و متناسب با توانایی اقتصادی و موقعیت اجتماعی قلعه نشینان طراحی و ساخته شده است.

دیواره های قلعه از خشت و گل است و سقف آن از تیرهای چون حصیرهای الیافی، چوب و پوشال است. این خانه دارای سقف های گنبدی و گهواره ای است و دارای 6 برج نگهبانی است که متصل به بدنه قلعه است.

همچنین این قلعه دارای 4 دروازه به نامهای دروازه بالا، پایین، رضا خان سرداری و خالو است و اطراف قلعه کوچه های باریکی است که معروفترین آن کوچه گرگ است.

در خصوص نامگذاری این کوچه به نام گرگ شایان ذکر است که در گذشته موقع ورود غارتگردان به قلعه، مردم این روستا آنها را به دنبال خود به این کوچه می کشاندند و بعد به آنها حمله می کردند. در استان یزد حدود 45 قلعه تاریخی و باستانی شناسایی و نقشه بردای  شده است که 23 مورد آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. لازم به ذکر است که قلعه تاریخی مذکور به شماره ثبتی 11509 در فهرست آثار ملی

کشور به ثبت رسیده است

پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

کاروانسرای سنگی انجیره اردکان

کاروانسراها ، حلقه گمشده معماری ایرانی

 

در استان یزد بیش از 20 کاروانسرای ثبتی وجود دارد که قدیمی ترین آن کاروانسرای سنگی انجیره اردکان می باشد. به گزارش روابط عمومی میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد : کاروانسراها به عنوان حلقه گمشده معماری ایرانی هستند که در گذشته بیشتر با به کاربری تجاری بنا شده اند و با توجه به موقعیت بازرگانی و تجاری یزد رشد و رونق خاصی داشته اند.

به گفته عزیزا... سیفی مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد : 23 کاروانسرای ثبتی در استان یزد وجود دارد  که قدیمی ترین آن کاروانسرای سنگی انجیره اردکان مربوط به دوره ایلخانی می باشد. این بنا که در ساخت آن از سنگ  و در بعضی قسمتهای آن از آجر استفاده شده دارای پلان هشت ضلعی نامنظم می باشد. این کاروانسرا در بیابان انجیرهدر مجاور راه قدیمی یزد به ساغند و طبس در فاصله تقریبی 500 متر از کاروانسرای آجری انجیره قرار گرفته است و به شماره ثبتی 2449 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

سیفی در ادامه در خصوص انواع کاروانسراهای موجود در یزد گفت: برخی از کاروانسراهای یزد جزئی از بافت بازار  بوده اند که « تاجر نشین » نام گرفته اند و به عنوان یک فضای تجاری مطرح بوده اند که از آن جمله می توان به کاروانسرای سادات در بازار پنجه علی اشاره کرد.برخی دیگر از کاروانسراها درون شهری بوده اند که به عنوان فضاهای اقامتی در محله های مسکونی مجاور بازار قرار داشته اند، کاروانسرای مشیر و امیرچقماق از آن جمله اند.

به گفته وی نوع سوم کاروانسراها بین شهری می باشند که کاروانسرای زین الدین در این میان در ایران بی نظیر می باشد. این کاروانسرا تنها کاروانسرای مدور ایرانی است که دارای ساختمان آجری با اطاقها و صفه هایی برای استراحت مسافران، شاه نشین، شترخان و بادگیر می باشد. این بنا متعلق به دوره صفوی است و به شماره ثبتی 926 در فهرست  آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

گفتنی است در استان یزد کاروانسراهایی نظیر علی آباد، خرانق، خرگوشی، کاروانسرای رشتی عقدا و .... به چشم می خورد که اکنون به عنوان میراث پرافتخار و گرانبهای شهر تاریخی یزد مطرح هستند. برخی از این کاروانسراها نظیر کاروانسرای شاه عباسی میبد و کاروانسرای مشیر با تغییر کاربری رونق و زندگی دوباره ای یافته اند.



پيام هاي ديگران ()        link        دوشنبه ٤ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

مشاهیر امروز

محمد حسین بهجتی اردکانی، متخلّص به شفق: 

 یکی از شاعران معاصر ادب پارسی است. جوهره اصلی اشعار شفق را می‌‌شود سادگی و محتوای عمیق آن دانست. ایشان علاوه بر آنکه طبعی روان دارد چندان در قالب‌های کهنه باقی نمانده و شعری نو در قالب کهن دارد. مضاف بر آنکه ایشان اولین شاعر انقلاب اسلامی ایران لقب گرفته و اکنون امام جمعه شهرستان اردکان  است.

پيام هاي ديگران ()        link        یکشنبه ۳ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی

حلوا ارده اردکان

حلوا ارده اردکان

پیشینه تاریخی ابداع،چگونگی و نحوه دست یابی به فن آوری تولید حلوا ارده را به شیخ بهایی نسبت میدهند .بطوریکه در تاریخ آمده شاه عباس بدنبال جیره غذایی مناسب برای سربازانش بود که دارای این شرایط باشد اولا مقوی و انرژی زا باشد ثانیا حمل و نقل آن آسان و ثالثا برای شرایط جنگی مناسب بوده وبرای مصرف نیاز به گرم کردن نداشته باشد بدنبال این قضیه بود مرحوم شیخ بهایی با همکاری شیرینی سازان آن زمان چیزی را که امروز بنام حلواارده معروف است اختراع نمود البته بدیهی است کیفیت و نحوه ساخت آن با حلواارده امروزی تا حدودی متفاوت بوده در حال حاضر در دیگر کشورهای جهان ازقبیل: یونان ، ترکیه ، یوگسلاوی ، لبنان، عربستان، و کشورهای شوروی سابق نیز حلواارده تولید میشود که البته از نظر کیفیت و نحوه تولید و مواد تشکیل دهنده آن با حلواارده ایرانی تفاوت دارد حلواارده ای که در استان یزد بویژه در شهرستان اردکان تولید میشود بدلیل اینکه فاقد هر گونه افزودنی شیمیایی است و هنوز به روش سنتی وتا حدودی دستی تولید میشود طعم و مزه آن طبیعی بوده و نسبت به حلواارده ای که به روش صنعتی تولید میگردد از طرفداران بیشتری برخوردار است مواد تشکیل دهنده

حلواارده حلوا ارده یک ماده غذایی بسیار مقوی است که مورد مصرف ان بیشتر به صورت صبحانه است و مواد تشکیل دهنده ان عبارتند از: کنجد.شکر. تخم مرغ.هل و چوبک

لازم به توضیح است که در ساخت حلواارده از کنجد سابیده که به آن ارده گفته میشود و بصورت مایع میباشد استفاده می شود

ارده ارده خود به تنهایی یک ماده غذایی کامل برای هر وعده غذایی بویژه صبحانه است.ارده فاقد هر گونه افزودنی اعم از شیمیایی و غیر شیمیایی است و به عبارتی صددرصد طبیعی است .ماده اصلی و تنها ماده تشکیل دهنده آن کنجد است

نحوه مصرف ارده ارده را به طرق مختلفی میتوان مصرف نمود .میتوان آنرا بصورت خالص و بدون هیچگونه افزودنی با نان مصرف کرد و یا مواد شیرینی از قبیل:عسل،شیره اعم از شیره نبات،خرما،انگور ومربا به آن اضافه نمود.میزان افزودنی بسته به ذایقه افراد متفاوت است مردم این سامان ازارده خوراک بسیار خوشمزه ای بنام اشکنه ارده که غذای بسیار لذیذ و مقوی است تهیه میکنند و روش تهیه آن بدین صورت است که ابتدا مقدار یک و یا دو قاشق غذاخوری ارده و مقداری روغن ترجیحا روغن حیوانی ومقدار لازم نمک و فلفل داخل ظرفی ریخته و سپس باندازه یک لیوان آب جوش به آن اضافه کرده و به آرامی مخلوط نموده و با نان تریت کرده و مصرف مینمایند. اشکنه ارده غذای بسیار مناسبی برای سحری در ماه مبارک رمضان میباشد

شرایط نگهداری ارده و حلواارده حلوا ارده را باید در محلی خنک و دور از تابش مستقیم نور خورشید نگهداری نمود.تاریخ مصرف حلواارده توسط کارشناسان بهداشتی شش ماه پس از تولید تعیین شده.بدیهی است در صورتیکه در محل مناسبی مثل یخچال نگهداری شود مدت زمان بیشتری قابل استفاده است در صورتیکه پس از مدتی شاهد وجود مقداری روغن بر روی حلواارده بودید جای هیچ نگرانی نیست چرا که این ویژگی ذاتی حلواارده است .این ماده روغنی همان روغن کنجد معروف بوده که سرشار از ویتامین است. شما میتوانید قبل از مصرف آنرا مخلوط نموده و یا روغن آنرا جدا نموده و بعنوان روغن مایع مصرف نمایید ارده نیز مانند حلواارده باید در محلی خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود.بنابراین یخچال بهترین محل نگهداری ارده میباشد که میتواند تاریخ مصرف آنرا تا یکسال افزایش دهد. اگر مدتی از ظرف محتوی ارده استفاده نشود رسوب کرده و روغن آن جدا شده و یا اصطلاحا دو فاز میشود که ابن موضوع هیچ ربطی به نامرغوبی و یا فاسد شدن آن ندارد بلکه ویژگی ذاتی ارده است و توصیه میشود قبل از مصرف بدقت مخلوط گردد

در ضمن حلواارده شابلی در شهرستان اردکان بهترین نوع حلوا را تولید می نماید.

منبع: دانشنامه آزاد ویکی پدیا

پيام هاي ديگران ()        link        یکشنبه ۳ تیر ،۱۳۸٦ - محمد شفائی